Przodkowie Konia

 

Rodzaj koń (Equus) w rodzinie koniowatych (Equidae) obejmuje podrodzaje: koń właściwy (Equus), zebra (Hippotigris), osioł (Asinus) i półosioł (Hemionus).

Wszystkie te podrodzaje można wyprowadzić od wspólnego przodka, który żył mniej więcej przed 6 mln. lat. Nadano mu nazwę Pliohippus i uznano za pierwszego prawdziwego nieparzystokopytnego w historii. Rozwój koniowatych rozpoczął się w przybliżeniu 60 mln. lat temu, gdy w wilgotnych i ciepłych lasach pierwotnych pojawiło się zwierze wielkości lisa, które od nazwy epoki- eocenu (60-40 mln. lat temu)- nazwano Eohippus. Eohippus miał ok. 35 cm wysokości, wypukły grzbiet i prawdopodobnie cętkowaną sierść. Jego kończyny przednie były zakończone czterema, a tylne trzema palcami, które umożliwiały mu bieganie po miękkim podłożu. Budowę Eohippusa opisano na podstawie badań szkieletów znalezionych w Ameryce i Europie.  

Szkielet przodka konia z kopalni Messel koło Darmstadt

Orohippus i Epihippus, późniejsze formy eoceńskie, były większe i z pewnością roślinożerne, czego dowodzą płaskie korony ich zębów trzonowych. Z końcem eocenu pierwotne konie wymarły w Europie, podczas gdy w Ameryce nadal się rozwijały.

W epoce oligocenu (40-25 mln. lat temu) pojawił się Mesohippus, który dorastał już do 50 cm, był wyraźnie lepiej przystosowany do szybkiego biegu, miał po trzy palce na każdej kończynie, przy czym środkowy był najsilniej rozwinięty. Kończyny miał dłuższe, a uzębienie silniejsze.  

 

W początkach miocenu (ok. 20 mln. lat temu) występował jeszcze Miohippus, zwierze znacznie lepiej przystosowane do życia  w przerzedzonych lasach i zadrzewionych stepach. Boczne palce jego kończyn uległy dalszej redukcji, tak ze stąpał właściwie na palcach środkowych. Miał ok. 70 cm wysokości, a wiec był wzrostu owczarka niemieckiego. W tym czasie rozwinęły się także formy Architherium i Hypohippus, czyli boczne linie, które występowały przez długi czas w Europie i Ameryce, a wymarły z początkiem pliocenu.

Jeszcze w okresie wczesnego miocenu pojawił się Parahippus, zwierze w znacznym stopniu przystosowane do pokarmu trawiastego, o wzroście ok. 80 cm i rączym biegu. Po raz pierwszy wystąpiła u niego modyfikacja powierzchni trących siekaczy. Odkryto liczne podrodzaje tych pierwotnych koni. Późniejszy Meryhippus był bardziej wyspecjalizowana forma Parahippusa, a wysokością w kłębie (ok. 90 cm) odpowiadał współczesnemu kucowi szetlandzkiemu. Od niego pochodzi wiele linii bocznych,  w tym liczna grupa Hipparionow. Zwierzęta tej grupy żyły także w Europie, ale pliocenie wymarły po obydwu stronach Atlantyku. Jednocześnie istniało jeszcze kilka form amerykańskich, które potem stopniowo zanikły.

Na początku pliocenu (ok. 10mln. lat temu) pojawił się Pliohippus, pierwsze prawdziwe zwierze nieparzystokopytne. Pod względem uzębienia i budowy kończyn był on bardzo podobny do współczesnego konia i okazał się idealnie przystosowany do życia na porośniętych trawami stepach. Dal on początek bocznemu odgałęzieniu w postaci grupy Hippidionow w Ameryce Południowej, gdzie jednak zwierzęta te się utrzymały.

Plejstocen (2mln.-10 tys. lat p.n.e.) był okresem rozwoju Plesihippusa, dużego, silnego zwierzęcia, bezpośredniego przodka Equus caballus. w Ameryce, połączonej jeszcze wówczas z Eurazja przez pomost lądowy, wyodrębnił się Equus, zasiedlił obecny Stary Świat, po czym wymarł w obu Amerykach.

Na temat dalszej ewolucji konia poglądy są rożne. Jedni badacze uważają, ze wszystkie dzisiejsze konie domowe rozwinęły się z dwóch znanych znanych nam typów koni dzikich: tarpanów (form: stepowej i leśnej) i koni Przewalskiego (Equus przewalskii) wskutek oddziaływania człowieka. Inni uznają z a bardziej prawdopodobne istnienie większej liczby silnie zróżnicowanych typów jeszcze przed migracja rodzaju Equus z Ameryki do Eurazji. Według nich tarpany i konie Przewalskiego nie byłyby formami pierwotnymi, lecz przedstawicielami podrodzajow lub lokalnymi mieszkańcami. Wielu hipologow, Ewart, Speed, Skorkowski, Ebhardt, Schäfer i inni, przytacza rożne argumenty przemawiające za tą teoria, która dzisiaj uznaje się za prawdopodobna.

 

Strona Główna